القاضي سعيد القمي
194
اسرار العبادات و حقيقة الصلوة ( فارسى )
الصادق عليه السلام الاحرام لعلة التحريم وتحريم الحرم لعلة المسجد وحرمة المسجد لعلة الكعبة الخبر . ولعل المراد بالتحريم حرمة الحرم أو إرادة دخوله .
--> صدر المتألهين در أسفار پس از نقل گفتار جاحظ گويد اين سخن جاحظ بود من چه مىگويم هركس در عالم آسمانها با همه وسعت وعظمت كه دارد بنگرد وستارگان بيشمار آن ببيند آسمانها را خانهء آباد دريابد كه در آن أنواع عابدان وپرستشكنندگان باشند برخى پيوسته در ركوع وبعضي هميشه در سجود تسبيحگويان وپاىكوبان هيچگاه احساس ناراحتى نكنند وخواب ندارند وخستگى اعصاب ندانند هرگز غفلت انسان وذهول ونسيان آدميزاد آنها را فرانگيرد كسى نگويد چنين خانه را حيات بود در صورتي كه حياط وخانه را از حيات بهره نباشد گويم هرگز شرط خانه نداشتن حيات نبوده بلكه خانه آن جهان را حيات وشعور است كه وان الدار الآخرة لهى الحيوان چنانكه شرط عمارت بيت المعمور ساختمان از گل وسنگ وخشت وخشب نيست انما يعمر مساجد اللّه من آمن باللّه واليوم الآخر وأقام الصلاة بلكه در خانه عبادت بودن عمارت مادي شرط نيست بلكه عبارت است از آنجا كه نام خدا به رفعت برده وستايش كرده شود وتسبيح وتقديس بجا آورده شود تو ببين بصنع بارى تعالى كه آسمان را ساختهء وآن را پرستشگاه فرشتگان ساخته واين سقف را بىپايه بنيانگذارى كرده وبقدرت خويش نگهداشته مرا شگفت آيد از آنكس كه باين خانه عظيم ووسيع خدا نمىنگرد وعمارت زيباى آفريدگار را كه پر از نقاشى وآذين يافته بأنواع صورتهاست نمىبيند اينهمه از آنست كه از خدا غافل وخود را نيز فراموش كرده ودر پيشگاه قلب حضور نيافته وتنها به انجام ميول حيواني پرداخته وهمى جز اجوفان نداشته چه همين آدميزاد چون به خانه يكتن از ثروتمندان برود واطاقهاى زيبا وسالنهاى مرتب آنچنان جلب توجه كند كه براي هر رنگآميزى آن عمارت هزار رنگ لغت وعبارت بسازد وشعر ونثر پردازد ولى از ديدن خانه وسيع خدا كورى واز فرشتگان كه ساكن عالم بالايند دورى واز دانستن معنى آزادى وآبادي بر كنار و